* پيدايش آتش نشاني در جهان :
ساعت دو بامداد روز يکشنبه دوم سپتامبر سال 1666 ميلادي در اثر آتش سوزي در نانوايي سلطنتي انگلستان و عدم توانايي در کنترل آن فاجعه بزرگي را در ذهن مردم لندن به يادگار گذاشت و با توجه به چوبي بودن منازل و ارتباط آنها به همديگر ، وزش بادهاي شديد طي شش روز اتش سوزي کل شهر سوخت و در اثر بارش باران سيل آساي فصلي اين آتش مهار شد در نتيجه اين آتش سوزي 200/13 خانه ويران شد و عجيب آنکه تعداد کشته شدگان اين حريق بزرگ فقط شش نفر اعلام گرديد.
بعد از اين آتش سوزي و فقدان دارايي و سرمايه جمع کثيري از اهالي ، بدهکاران زيادي به علت عدم توانايي پرداخت بدهي خود راهي زندان شدند و اولياي امور جهت جلوگيري از چنين رخدادها و خسارتهاي ناشي از آن به فکر چاره اي افتادند و در نهايت تنها راه حلي که رسيدند بيمه آتش سوزي بود که بعد از بيمه باربري قديمي ترين بيمه ها به شمار مي رود که سابقه آغازين اين بيمه به قرن هشتم درکشور بلژيک بر ميگردد .
در اين کشور افرادي بودند که در ازاي دريافت مبلغ معيني از زارعان خسارات ناشي از آتش سوزي و خسارات وارده به دامهاي آنان را جبران ميکردند در قرن يازده در اروپا اتحاديه هايي که «گيلدها » ناميده ميشدند جبران قسمتي از خسارتهاي آتش سوزي را به عهده گرفت و اين اتحاديه ها بر اساس اصول تعاون و همياري تشکيل شده و خسارتهاي ناشي از حوادث مختلف را که به افراد عضو وارد ميشد به عهده مي گرفتند و در ابتدا اين کوششها به صورت جمع آوري اعانه و در مراحل بعدي تأسيس شرکت تعاوني بود .
براي نخستين بار در سوم دسامبر 1591 تأسيس آتش سوزي به مفهوم امروزي در شهر هامبورگ اتفاق افتاد . اين موسسه ، صندوق آتش سوزي شهر هامبورگ نام داشت.
يکسال بعد از حريق بزرگ لندن در سال 1667 ميلادي ، تأسيس مؤسسه هاي بيمه رونق خاصي پيدا کرد .درست يکسال بعد از آتش سوزي بزرگ لندن شخصي به نام « نيکلاس باربون» مؤسسه اي را تأسيس کرد که منازل را در برابر آتش سوزي بيمه ميکرد . نکته جالب اينجاست که اين شخص پزشک بود اما از آنجايي که در فعاليتهاي ساختماني سود بيشتري موجود بود ، به اين قبيل امور روي آورده بود.
البته علاوه بر اين مؤسسه ، مؤسسات ديگري نيز تأسيس شدند که هر يک ويژگيهاي خاص خود را داشتند . بطور کلي بين اين سالها تا پايان قرن هفدهم ، در انگلستان چهار مؤسسه بزرگ بيمه تأسيس شده بود.
* شرکتهاي بيمه و خطر ورشکستگي :
نخستين موردي که شرکتهاي بيمه را با مشکل روبرو ساخت ، مسأله سوء استفاده از بيمه بود . بدين شکل که گاهي افرادي با ايجاد آتش سوزيهاي عمدي ، شرکتهاي بيمـ? طرف قرارداد را فريب داده و مبالغي تحت عنوان خسارت دريافت ميکردند. اين مشکل بخصوص در شرکتهاي بيم?اوليه که فاقد تجربه و دقت کافي بودند بيشتر ديده مي شد بطوريکه شرکتهاي بيمه يکي پس از ديگري با ورشکستگي روبرو مي شدند.
اين حوادث و پيامدهاي آن دو نتيجه اساسي داشت : نتيج? اول اين بود که منجر به همکاري بيشتر شرکتهاي بيمه گرديد.حتي ، تعدادي از اين شرکتها در يکديگر ادغام شده يا حداقل با يکديگر متحد شده و اتحاديه هاي آتش سوزي را تشکيل دادند. و نتيج? دوم اين بود که در شرکتهاي بيمه اين فکر بوجود آمد که بايد در جهت حفظ سرمايه خود ، نسبت به پيشگيري و مقابله با آتش سوزي عملاً اقدام کنند. بنابراين اولين قدمهاي تشکيل واحد آتش نشاني توسط شرکتهاي بيمه برداشته شد.
* تشکيل واحد آتش نشاني توسط شرکتهاي بيمه :
در مورد تأسيس واحد آتش نشاني توسط شرکتهاي بيمه ، مي توان صندوق آتش سوزي شهر هامبورگ را يکي از پيشگامان محسوب کرد . در سال 1728، اداره تأسيسات آتش نشاني به اين شرکت بيمه ملحق شد .
در انگليس نيز بعد از حريق بزرگ شهر لندن ، شرکتهاي بيمه به شکل هاي مختلف در خصوص پيشگيري و اطفاء حريق شروع به فعاليت نمودند که از جمله آن مي توان به طراحي و ساخت تجهيزات آتش نشاني و استخدام افراد آتش نشان و تحقيق در خصوص علل ايجاد حريق اشاره کرد .
حريقهاي بعدي که خطرورشکستگي شرکتهاي بيمه را به دنبال داشت اين فعاليتها شتاب بيشتري بخشيد مثلاً شرکت بيمه يونيون ، به اولين کسي که خبر آتش سوزي را اعلام ميکرد يک شيلينگ جايزه ميداد، همين مبلغ به کسي تعلق ميگرفت که زنگ خطر را به صدا در مي اورد .
اين شرکت همچنين مأموران آتش نشان را به استخدام خود در آورده بود که در هنگام آتش سوزي به محل آتش سوزي رفته و کالا ها و اموال سالم را خارج کرده و با آتش مبارزه ميکردند.
جالب آنجاست که در آن سالها هر يک از شرکتهاي بيمه علامت فلزي مخصوصي که علامت آتش نام داشت ، براي واحد آتش نشاني خود در نظر گرفته بود .
در هنگام عقد قرارداد بيمه ، يکي از اين علامتها به بيمه گذار تحويل مي شد تا آن را در محل مناسبي از ساختمان مورد بيمه نصب کند.
هنگام آتش سوزي ، واحدهاي آتش نشاني مختلف به محل حادثه آمده و با مشاهده علامت مذکور، چنانچه محل حادثه توسط شرکت بيمه مربوط به ايشان بيمه شده بود ، وارد عمل شده و نسبت به اطفاء حريق اقدام ميکردند. اما چنانچه علامت آتش مربوط به بيمه آنان نبود بدون هيچ عکس العملي محل حادثه را ترک ميکردند.
* تشکيل آتش نشاني شهري :
بزودي مشخص شد روشي که واحدهاي آتش نشاني مربوط به شرکتهاي بيمه براي مقابله با حريق در پيش گرفته اند به هيچ وجه کارايي نداشته و معقول نمي باشد .
زيرا هرآتش سوزي صرف نظر از محل شروع آن ، مي توانست با گسترش و وسعت يافتن آتش سوزي منافع تمام شرکتها را در معرض خطر قرار دهد .
به همين دليل ، به مرور شرکتهاي بيمه در خصوص يکنواخت ساختن فعاليت واحدهاي آتش نشاني خود به هماهنگي و تفاهم دست يافتند و براي امور مربوط به اطفاي حريق ، سازمان واحدي را تشکيل دادند .
مثلاً در سال 1833 ، در لندن، از ادغام واحدهاي آتش نشاني چند شرکت بيمه ، سازمان واحدي به نام بنگاه ماشين هاي آتش نشاني تأسيس شد. اين موسسه 80 نفر آتش نشان تمام وقت در اختيار داشت که در 13 ايستگاه آتش نشاني ، خدمت مي کردند.
در همين سالها ، نخستين تلمبه هاي بخار آتش نشاني اختراع شد.
با توجه به توسعه روز افزون شهرها وگسترش صنايع از سوي ديگر آتش سوزي ها شدت گرفت که اين امر مستلزم تلاش و کوشش بيشتر آتش نشاني هاو همچنين صرف هزينه هاي بيشتر بود که ابتدا شرکت هاي بيمه با افزايش حق بيمه سعي در پوشش اين هزينه نمودند ولي با توجه به ضرورت استخدام نيروهاي بيشتر ، خريد تجهيزات اطفاي حريق ، تعمير و نگهداري لوازم آتش نشاني و ...مشخص شد که بايد از ساير منابع ، از جمله دولت بايد کمک گرفت.از آن جايي که حوزه فعاليت بيشتر اين واحدهاي آتش نشاني در شهرها قرار داشت و در اغلب شهرداري ها تجهيزاتي هرچند ساده ، براي مقابله با آتش سوزي ها پيش بيني شده بود و بطور کلي شهرداران خود را در مقابل حفظ جان شهروندان و حفظ اموال عمومي مسئول مي دانستند، شرکتهاي بيمه تحت سرپرستي شهرداري ها قرار گرفتند.البته ، شرکت هاي بيمه همچنان با روش هاي مختلف ،مانند کمک هاي مالي ، تحقيقاتي ،و ... از تشکيلات آتش نشاني حمايت مي کنند.
با توجه به گسترش صنعت ، وقوع جنگ هاي جهاني و حوادث طبيعي باعث ايجاد انگيزه جهت تجهيز و ساماندهي آتش نشاني ها شد به طوري که امروزه آتش نشاني ها رکن اساسي و اصلي امدادي کشورهاي پيشرفته را تشکيل مي دهند.
