*پیشگفتار
خداوند براي دفاع ، همه موجودات عالم را به وسيله اي مجهز نموده است مثلاً آهوان از خطر شکارچيان مي گريزند، نوعي ماهي مرکب در اعماق درياها براي دفاع ازخود ماده اي سياه رنگ ترشح ميکند تا در اثر گسترش آن از محل خطر بگريزد ، خزندگان براي فرار از دست دشمن به لانه هاي خود مي خزند و... در اين ميان انسان را قدرت عقل عطا کرد تا با استفاده از آن براي دفع خطرات احتمالي روشهايي را براي خود بيابد .
از بدو خلقت بشر، خطرات هميشه انسان را تهديد ميکرده است از جمله اين خطرات وجود حيوانات وحشي ، بي پناهي انسانها ،سوانح و خطرات طبيعي و مصنوعي را مي توان ذکر کرد .
با کشف آتش و گسترش جوامع بشري مشاغل گوناگوني شکل گرفت که به علت ازدياد آنها مي توان عنوان نمود که شناخت انسان از اين مشاغل تقريباً ناممکن شده است بطوريکه اگر نيازي به بعضي از اين مشاغل نداشته باشيم از وجود آنها بي اطلاع مي مانيم .
يکي از اين مشاغل ، شغل سنگين و شريف آتش نشان است که در مواقع بحران ياريگر حادثه ديدگان است که بي چشمداشت مالباختگان و جان باختگان انجام وظيفه مي نمايند.
تاريخچه پيدايش اين شغل در کشور ما کمتر از يک قرن است .
افراد شاغل در اين شغل را بايستي از ايثارگرترين افراد ذکر کرد؛ چرا که در موقع خطر وقتي همه در حال گريز از محل خطر هستند مأمور آتش نشان با توکل بر قدرت لايزال الهي ، براي نجات جان حادثه ديده دل به خدا سپرده و براي نجات جان حادثه ديده به کانون خطر ميرود .
چه بسا هر مأموريت اوآخرين مأموريت او باشد بنابراين در اين شغل بين بودن و نبودن به اندازه يک آن فاصله است و اين چنين است که ايثارگري سر لوحه کار آتش نشان است و شاغلان در اين حرفه مقدس آن را به حساب شغل نمي آورند بلکه از آن به عنوان عشق ياد ميکنند و به مصداق ايه کريمه " کسي که جان شخصي را نجات دهد مثل اين است که جان همه افراد اجتماع را نجات داده است "(سوره مبارکه نحل) ولي متأسفانه شغلي با اين همه مخاطرات و خدمات ارزشمند در جامعه ما مهجور مانده است بطوريکه بعضي از افراد به علت استرس بالاي موجود در اين شغل به بيماريهاي گوناگون قلبي و روحي دچار شده اند و برخي از شهروندان از اين خادمان خود بي اطلاعند.
جامعه امروز ما نيازمند توجه به اين حرفه و ساير حرفه هاي ارزشمند است که از آنان غافل مانده است و به تعبير مرحوم سهراب سپهري که؛چشمها را بايد شست و جور ديگر بايد ديد. در اين تحقيق سعي شده است تا حدودي پرده مهجوريت از چهره درخشان فعاليتهاي اين سازمان خدمتگذار زدوده شده و نگرش ما را نسبت به آن واقعي تر نمايد .
باشد که همه با معرفت به فعاليتها و خدمات همنوعان خود ، سپاسگزار همديگر باشيم که :
ابر و باد و مه خورشيد و فلک در کارند تا تو ناني به کف آري و به غفلت نخوري
* مقدمه
سازمان آتش نشاني و خدمات ايمني با قدمتي قريب به صد سال در کشور ما در حال فعاليت است که از چند سال گذشته (حدود هفت سال) با تشکيلاتي منسجم تر و مترقي تر به فعاليت هاي خود شتاب بخشيده است .
وقوع حوادث طبيعي و انسان ساخت در سده معاصر اهميت وجود چنين تشکيلاتي را بيش از پيش نمايان کرده است .
قرارگرفتن فلات ايران در موقعيت خاص جغرافيايي ، درياهاي خزر ، خليج فارس و درياي عمان و حرکت پهنه عربستان به سمت ايران و در نتيجه پيدايش کمربند زلزله (که کشور ما نيز در اين منطقه واقع است ) ، سيل ، حوادث دست ساخت مانند تصادفات جاده اي ، انفجار معادن و.... ضرورت تشکيل و ساماندهي اين سازمان را امري اجتناب ناپذير مي نماياند.
بنا براين ضرورت شناخت اين سازمان و ميدان فعاليتهاي آن براي هر فرد اجتماع نيز ضروري است تا با کمک به تحقق هدفهاي آن ، به سمت تحقق اين شعار سازمان آتش نشاني گام برداريم که
" شهر ايمن با مشارکت همه شهروندان."
• آتش و خطرات ناشي از آن:
بطور کلي ، بشر قبل از اينکه به آتش دسترسي پيدا کرده و از آن استفاده نمايد اثار و خطرات آن را مشاهده کرد. به عنوان مثال ، زماني که در اثر اصابت صاعقه جنگل دچار آتش سوزي مي شد ، بشر اوليه مشاهده کرد که در نتيجه آتش ، نور و حرارت توليد ميشود .
از طرفي مرگ حيوانات مختلف که در محاصره آتش قرار مي گرفتند و حوادث ديگر ، مواردي بود که خطرات آتش را از بدو پيدايش آن ثابت مي کرد .
بررسيها نشان ميدهد سابقه کشف آتش بيش از 4000 سال است و در آثار بجا مانده از انسانهاي نخستين گوياي اين مسئله است که از هزاران سال قبل ، آتش مورد استفاده قرار مي گرفت.
به هر ترتيب انسان به آتش دست يافت و از آن استفاده کرد و علاوه بر رفاه و آسايش حاصل از استفاده آن ؛ مانند نجات از تاريکي و سرما ، پخت و پز ، دور ساختن حيوانات وحشي و.....، به پيشرفتهاي مهمي نظير ابزارسازي ، سفالگري و ذوب فلزات نيز نائل شد .
بديهي است که به کار گرفتن آتش ، آتش سوزي را نيز به دنبال داشت . درنتيجه به زودي انسان به اين نکته پي برد که آتش تحت کنترل ، ماننديک خدمتگزار خوب ، موجب رفاه و آسايش است ، ولي از سوي ديگر آتش خارج از کنترل ، خطرناک و زيانبار و به تعبيري اربابي ستمگر خواهد بود .
مشاهده خاموش شدن آتش سوزي جنگل در اثر ريزش باران ، بهترين ماد? اطفا ، يعني آب نيز توسط طبيعت به بشر معرفي شد و به همين دليل سعي شد هنگام استفاده از آتش ، آب نيز در دسترس باشد تا اگر حادثه اي رخ داد ، امکان مقابل? سريع با آن مهيا باشد.
نشانه هايي در دست است که بعلت حريقهاي مهيبي که در روم باستان رخ ميداده است افرادي ويژه اطفائ حريق با تجهيزات مناسب وجود داشته است . همچنين در چين نيز در قرون وسطي آتش سوزيهاي مهيب شهرهاي اين کشور را به کام خود کشيده است .
در اينجا سعي شده است تا با نگاهي اجمالي به پيدايش و گسترش سازمانهاي آتش نشاني در جهان و ايران و همچنين سابقه آن در شهر ساري ، اهداف و فعاليتها ، مستندات قانوني آن مورد بررسي قرار گيرد.
